Trước tình hình các quy định về bảo vệ môi trường ngày càng được nâng cao mức độ nghiêm ngặt, đặc biệt là Thông tư 10/2021/TT-BTNMT, việc trang bị hệ thống quan trắc tự động đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với nhiều doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, không ít đơn vị gặp phải trở ngại khi nghiệm thu do việc chọn lựa thiết bị Datalogger chưa đáp ứng đúng tiêu chuẩn kỹ thuật và quy định pháp luật. Vì đóng vai trò trung tâm trong việc thu thập, lưu giữ và truyền tải dữ liệu, Datalogger chính là mắt xích then chốt đảm bảo hệ thống hoạt động phù hợp với quy chuẩn.

Chính vì vậy, việc hiểu và áp dụng chính xác các tiêu chí lựa chọn Datalogger theo Thông tư 10 là yếu tố quan trọng để doanh nghiệp vận hành hệ thống một cách hiệu quả, đồng thời bảo đảm tuân thủ đầy đủ các yêu cầu pháp lý về môi trường.

Datalogger Cemon được lắp tại Trạm quan trắc nước thải

Quy định về Datalogger theo Thông tư 10/2021/TT-BTNMT

Để đảm bảo hệ thống quan trắc vận hành một cách ổn định, chính xác và tuân thủ đúng các yêu cầu trong Thông tư 10/2021/TT-BTNMT, việc lựa chọn Datalogger cần dựa trên các tiêu chí cụ thể và rõ ràng. Những tiêu chí này không chỉ chú trọng vào khía cạnh kỹ thuật mà còn bao gồm cả khả năng đáp ứng các quy định pháp lý liên quan. Dưới đây là 5 tiêu chí thiết yếu mà các doanh nghiệp nên cân nhắc kỹ khi chọn lựa Datalogger phù hợp.

Khả năng truyền dữ liệu đúng chuẩn quy định

Một trong những yếu tố then chốt của hệ thống quan trắc là dữ liệu phải được truyền tự động về cơ quan quản lý, đúng với định dạng và tần suất đã được quy định. Điều này yêu cầu Datalogger không chỉ đơn giản có kết nối mạng mà còn phải tương thích và hoạt động chính xác với cơ chế tiếp nhận dữ liệu của hệ thống.

Một Datalogger đáp ứng tiêu chuẩn cần:

• Truyền dữ liệu hoàn toàn tự động
• Hỗ trợ các giao thức phổ biến như FTP, TCP/IP
• Xuất dữ liệu dưới dạng TXT hoặc CSV đúng cấu trúc
• Cho phép cài đặt chu kỳ gửi dữ liệu (thường là mỗi 5 phút/lần)

Tiêu chí này là quan trọng nhất, vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả nghiệm thu và độ tin cậy của toàn bộ hệ thống.

Khả năng lưu trữ và đảm bảo dữ liệu không bị gián đoạn

Tiêu chí thứ hai liên quan đến việc vận hành ổn định của hệ thống. Trong thực tế, các sự cố như mất điện hoặc gián đoạn kết nối là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, theo quy định, dữ liệu quan trắc phải được lưu trữ đầy đủ và liên tục; việc “đo đúng nhưng mất dữ liệu” vẫn bị coi là không đạt tiêu chuẩn.

Do đó, Datalogger cần có:

• Bộ nhớ đủ lớn để lưu trữ dữ liệu dài hạn
• Cơ chế ghi đệm (buffer) khi mất kết nối mạng
• Tự động gửi lại dữ liệu khi kết nối được khôi phục
• Lưu trữ lịch sử dữ liệu để truy xuất khi cần

Khả năng tích hợp linh hoạt với thiết bị đo

Tiêu chí thứ ba, một trạm quan trắc thường gồm nhiều thiết bị đo đến từ các nhà sản xuất khác nhau. Vì vậy, Datalogger cần đóng vai trò trung tâm, đảm bảo tất cả thiết bị hoạt động đồng bộ. Khả năng tích hợp tốt giúp hệ thống dễ mở rộng và tiết kiệm chi phí nâng cấp sau này.

Các yêu cầu phổ biến gồm:

• Nhận tín hiệu analog 4–20mA
• Hỗ trợ giao thức Modbus RTU (RS485)
• Hỗ trợ Modbus TCP/IP
• Kết nối nhiều thiết bị cùng lúc
• Đồng bộ thời gian và đảm bảo tính chính xác dữ liệu

Đồng bộ thời gian và ghi nhận timestamp

Tiêu chí thứ tư, mỗi dữ liệu quan trắc đều phải gắn với thời gian đo chính xác. Nếu timestamp bị sai lệch, dữ liệu có thể bị từ chối hoặc không sử dụng được để đối chiếu. Đây là yếu tố then chốt đảm bảo tính hợp lệ và minh bạch của dữ liệu.

Vì vậy, Datalogger cần:

• Đồng bộ thời gian tự động (NTP)
• Ghi nhận timestamp cho từng bản ghi
• Lưu log sự kiện hệ thống
• Bảo mật và đảm bảo tính toàn vẹn dữ liệu

Bảo mật và quyền truy cập dữ liệu

Cuối cùng, dữ liệu quan trắc hiện nay mang tính pháp lý, do đó yêu cầu về bảo mật ngày càng cao. Một Datalogger phù hợp cần:

• Phân quyền truy cập cho từng người dùng
• Ghi log mọi thao tác và truy cập dữ liệu
• Hạn chế chỉnh sửa dữ liệu
• Đảm bảo an toàn trong quá trình truyền dữ liệu